Een wereldreis: meer dan alleen de wereld rondvaren – wat leer je onderweg?

Een paar maanden geleden kocht en las ik het boek ‘Alles is goed in mijn wereld’. Het was een boeiend en aangenaam boek om te lezen. Tegelijkertijd blijkt eruit dat een wereldreis allesbehalve een ‘walk in the park’ is en gepaard kan gaan met heel wat tegenslagen en uitdagingen.

Enkele weken geleden ontmoette ik Erik en had ik een bijzonder boeiend gesprek met hem. Wat mij vooral interesseerde, was wat hij uit deze reis heeft geleerd. Hieronder lees je zijn antwoord.

“Wees voorzichtig!”

Dat was de meest gehoorde raad die ik kreeg bij het afscheid in Oostende op 8 juli 2017.  We zouden met onze Dufour 45 Classic  “Dr NO” vertrekken op wereldreis.

Maar met voorzichtig zijn alleen kom je er niet! Onze veiligheid was gebaseerd op de volgende strategie.

Eerst een no-brainer: zorgen dat aan alle wettelijke voorschriften voldaan is.  In de lijst van zaken die je aan boord moet hebben staan zaken die je misschien doen fronsen, zoals houten tappen.  Die lagen al vele jaren te verkommeren in een hoekje, maar in Thailand brak een bronzen zeekraan waardoor mijn boot bijna zonk.  Ik sprong snel overboord met een hamer en zo’n houten tap, waarna het lek onder controle was en ik een herstelling kon uitvoeren. Het grote voordeel van die lijst met verplichte uitrusting, is dat je er zelf niet meer moet over nadenken.  Zoals ik zei: een no-brainer!

In plaats van ad-hoc paniek-aankopen te doen (“Ik moet een EPIRB hebben! En een SART! En PLB’s, een RADAR-transponder en… en … en…”) verkies ik een aanpak gebaseerd op risico-analyses.  Voor elk denkbaar scenario (“het drinkwater is op”, “er valt iemand overboord”, “er giet iemand kokend water over zijn arm”, enz) is het risico gelijk aan de kans dat het scenario zich voordoet, vermenigvuldigd met het gevolg.  Dus de gevolgen kunnen zeer erg zijn, maar het risico toch laag, omdat de kans zeer klein is.  Dat is bijvoorbeeld het geval bij het scenario “er stort een vliegtuig neer op onze boot.”

De risico-analyse van het scenario “de electronische navigatie doet het niet meer”, bijvoorbeeld.  De kans dat het gebeurt is realistisch, omwille van het fragiele electrische systeem van een zeilboot, maar ook omwille van het GPS-systeem dat afhangt van het functioneren van satellieten en van de politieke wil van overheden die al dan niet in geopolitieke strubbelingen verwikkeld zitten.  Het gevolg zou zeer erg zijn, als je op de oceaan zit en je moet mikken op een eiland zonder in ondieptes te verzeilen.  Op basis van deze risico-analyse heb ik beslist om een sextant aan boord te hebben – en er geregeld mee te oefenen.

Ook de noodzaak om te beschikken over communicatiemiddelen (Iridium, Zoleo of Starlink) volgt uit een risico-analyse.

Al het materiaal moet van goede kwaliteit zijn en goed onderhouden worden.  De eeuwige kluslijst was een rode draad doorheen de wereldreis.  De lijst van de uitrustingsstukken waarvan het de Heer behaagd heeft ze tot Zich te roepen verdiende eigenlijk in mijn boek opgenomen te worden als bijlage.  In die lijst staan bijvoorbeeld boordlichten (wel twee of drie keer), de boordaccu’s, een benzinegenerator, een windvaan, twee buitenboordmotortjes (waarvan één gestolen), het blok van een spinakkerschoot, doorgeschavielde vallen, de voornoemde zeekraan, een houten plank, een loopplank, het sleuteltje om de watertanks mee te openen, de AIS-antennesplitter...  Er komt geen einde aan die lijst. Het enige dat niet stuk gegaan is, is de boegschroef – omdat ik er geen heb. Het komt er dus op aan handig te zijn, voldoende knutselgerief aan boord te hebben en een vracht wissel- en reservestukken.

Met een sterke boot varen helpt ook veel. Op de Stille Oceaan kregen we, volledig onverwacht, een zware mep van een walvis.  We waren heel erg geschrokken, en alles lag overhoop, maar er was geen enkele schade aan de boot. Enkele jaren later, op 13 maart 2023, werd niet zo ver daarvandaan het zeiljacht “Raindancer” tot zinken gebracht door een walvis.  De vier opvarenden werden na 24 uur in hun reddingsvlot opgepikt door collega-zeilers.  Ik zal het merk van de zeilboot hier maar niet vermelden!

Het belang van praktische en theoretische kennis mag niet onderschat worden.  Een cursus volgen is de beste investering in veiligheid.  En zeilmaneuvers blijven oefenen.  Tijdens de wereldreis heb ik drie keer een maneuver moeten doen zonder schroef: voor anker gaan, aan een boei vastmaken en langszij een ponton afmeren.  Dat verliep allemaal zonder moeite, omdat we het geregeld oefenen.  Wie een boegschroef heeft, kan ik alleen maar aanraden om de zekering er eens een seizoen uit te halen.  Je zal veel meer moeten nadenken over de maneuvers, en veel meer plezier beleven aan het gevoel dat je de boot onder controle hebt.

De passage planning, tenslotte, verdient zeer veel aandacht. Tijdens iedere overtocht ligt een geprinte versie van het passage plan binnen handbereik.  Daarin staan alle details die relevant kunnen zijn voor de tocht: geschatte aankomsttijden, te volgen koersen, waypoints, stromingen, telefoonnummers, VHF-kanalen, medische gegevens van de bemanningsleden en telefoonnummers van hun huisartsen, documentatie over het land van bestemming, douane-procedures en ga zo maar door. De opvolging van dit plan gebeurt heel gedetailleerd in het logboek.  Ik kan niet begrijpen hoe men kan beweren veilig te varen zonder logboek.

Dit alles neemt niet weg dat de uitspraak “Wees voorzichtig!”, of het kruisje of het palmtakje dat je schoonmoeder je meegeeft, belangrijk zijn.  Op het ogenblik dat je een beslissing moet nemen, kan het helpen om eraan herinnerd te worden dat er thuis iemand op je wacht, en dat je aan die persoon beloofd hebt om voorzichtig te zijn.

Over de auteur:

Erik Kiekens leerde in 1980 zeilen en kocht in 1986 zijn eerste zeilboot.  Hij behaalde de brevetten van yachtman, yachtnavigator, RYA Yachtmaster Offshore, RYA Yachtmaster Ocean (commercially endorsed), en Master 200gt.  In 2017 vertrok hij met zijn boot Dr NO voor een reis rond de wereld.  Hij schreef daarover een boek. Hij is chemicus en leerde in Seveso-bedrijven werken met risico-analyses.

Het boek “Alles is goed in mijn wereld”, ISBN 9789464943115 (paperback) kan besteld worden op www.nfp-books.be

De Engelse vertaling “All is good in my world” ISBN 9789090403694 is beschikbaar als e-book op de meeste e-reader platformen.

 Heb je een vraag of opmerking? Laat het me weten op nautinstruct@gmail.com. 

Ben je tevreden over dit artikel ?
Laat het weten op Google in een review, klik hier