Drie doden bij scheepsramp voor anker: welke lessen kunnen we hieruit trekken?
Een rustige ankerplaats verandert in een nachtmerrie
Op 14 mei vaart het tien meter lange zeiljacht Be Happy, onder Franse vlag, in de wateren rond de Balearen. Aan boord bevindt zich een Belgische vriendengroep uit de regio Brussel.
Omdat de weersvoorspellingen voor de nacht verslechteren, besluit de schipper, Eric Mussche, een beschutte ankerplaats op te zoeken. Het jacht gaat voor anker in de baai bij het kustdorp Es Caló de Sant Agustí, aan de noordoostkust van Formentera. De motor wordt uitgezet en de bemanning gaat slapen.
Op 15 mei, rond 04.00 uur, steekt de storm op. De wind neemt toe tot windkracht 7 à 8 en er ontstaan hoge golven. Onder invloed van de wind en de golven begint het anker te krabben, waardoor het jacht zijn veilige positie verliest. In de diepe duisternis merkt aanvankelijk niemand dat de boot langzaam naar de kust drijft.
Tussen 06.00 en 06.30 uur worden de opvarenden wakker. Door het hevige geschommel beseffen ze dat het jacht richting de gevaarlijke kustlijn drijft. Schipper Eric Mussche probeert de motor te starten om het schip van de rotsachtige kust weg te sturen. Het is echter te laat: de motor weigert of levert onvoldoende vermogen om het jacht uit de gevarenzone te krijgen.
De onbestuurbare Be Happy wordt door de hoge golven op de scherpe rotsen bij Es Caló gesmeten. De romp raakt zwaar beschadigd en het jacht kapseist. De zes opvarenden worden in de woeste zee geworpen.
Lokale bewoners horen het geschreeuw boven het geraas van de storm uit. Wanneer ze het wrak in de branding zien liggen, slaan ze alarm. De Spaanse maritieme reddingsdienst (Salvamento Marítimo) en de Guardia Civil komen met reddingsmiddelen in actie.
De reddingswerkers treffen een dramatische situatie aan. Drie opvarenden — twee vrouwen en één man — weten via de rotsen de kust te bereiken. Ze verkeren in shock en vertonen ernstige tekenen van onderkoeling. De andere drie opvarenden overleven de ramp niet.
De slachtoffers zijn de 67-jarige eigenaar Jean-Claude Kadz, de 56-jarige schipper Eric Mussche en een 38-jarige vrouw uit Elsene.
De drie overlevenden worden naar het ziekenhuis op Formentera gebracht. Ondanks hun onderkoeling en verwondingen overleven ze de ramp.
Welke lessen kunnen we hieruit trekken?
Een ankerplaats is niet automatisch veilig omdat ze beschut lijkt of omdat het bij aankomst rustig weer is. De windrichting, de deining, de bodemgesteldheid, de diepte en de nabijheid van de kust bepalen mee hoeveel veiligheidsmarge je hebt.
Een jacht dat voor anker ligt, moet ook 's nachts actief worden opgevolgd. Een weersverandering kan ervoor zorgen dat een aanvankelijk veilige situatie binnen korte tijd levensgevaarlijk wordt.
1. Bereid het ankeren zorgvuldig voor
- Raadpleeg de weersverwachtingen en weerkaarten. Bekijk de voorspellingen voor de volledige nacht en de volgende ochtend, niet alleen voor het moment van aankomst. Volg een degelijke meteorologische opleiding, zodat je waarschuwingen en weersontwikkelingen correct kunt interpreteren.
- Volg weerberichten en nautische waarschuwingen. Laat de marifoon ingeschakeld op het toepasselijke kanaal en gebruik beschikbare weerwaarschuwingssystemen. Een DSC-marifoon is een belangrijke veiligheidsvoorziening, maar vervangt het actief beluisteren van de marifoon niet.
- Kies een geschikte ankerplaats. Houd rekening met de verwachte windrichting, mogelijke winddraaiingen, deining en de beschikbare ruimte om te manoeuvreren. Controleer ook de bodemgesteldheid: zand en modder bieden vaak een goede houdkracht, maar het resultaat hangt af van het type anker en de plaatselijke omstandigheden. Rots, zeegras en andere bodemtypes kunnen de houdkracht beperken.
- Zorg voor voldoende ankerketting. Een verhouding van viermaal de waterdiepte is een minimum bij gunstige, normale omstandigheden. Bij zwaar weer kan aanzienlijk meer ketting nodig zijn, voor zover de ruimte en de omstandigheden dat toelaten.
- Controleer de beschikbare ruimte. Bereken de draaicirkel van het jacht en houd voldoende afstand tot andere schepen, ondiepten en de kust. Beoordeel ook of er bij een winddraaiing voldoende ruimte overblijft om veilig te blijven liggen.
2. Organiseer een ankerwacht
Vertrouw niet uitsluitend op de veronderstelling dat het anker zal houden. Spreek een beurtrol af waarin staat wie de wacht houdt en wanneer de situatie wordt gecontroleerd. De schipper moet hiervoor duidelijke standing orders geven.
Lees ook: Een standing order op een schip
Noteer relevante waarnemingen in het logboek en controleer de volgende punten:
- GNSS-positie en transitpeilingen: vergelijk de positie met eerdere metingen en gebruik vaste herkenningspunten aan de wal om vast te stellen of het jacht verschuift.
- Wind: noteer veranderingen in richting en kracht. Een winddraaiing kan het jacht naar een gevaarlijke kustlijn drijven of de belasting op het anker vergroten.
- Wolken en zichtbare weersveranderingen: let op veranderingen in het wolkenpatroon die kunnen wijzen op een weersomslag.
- Barometerstand: volg de ontwikkeling regelmatig. Een snelle daling kan wijzen op een naderende weersverandering en mogelijk meer wind.
- Deining en golven: let op een toenemende deining of golven die de baai binnenlopen. Daardoor kan een voorheen beschutte ankerplaats gevaarlijk worden.
- Ankeralarm: activeer het alarm op de kaartplotter of een ander geschikt toestel. Controleer de ingestelde alarmzone en de GNSS-positie.
Belangrijk: een ankeralarm vervangt geen ankerwacht. GNSS-afwijkingen, een verkeerd ingestelde alarmzone of een onvoldoende hoorbaar alarm kunnen ervoor zorgen dat je te laat wordt gewaarschuwd.
3. Handel tijdig bij verslechterend weer
Wacht niet tot het jacht gevaarlijk dicht bij de kust ligt. Onderneem actie zolang er nog voldoende ruimte en manoeuvreermogelijkheden zijn.
- Beoordeel onmiddellijk de situatie. Controleer of het anker nog houdt, hoeveel ruimte er overblijft tot de kust of andere gevaren en of de omstandigheden verder verslechteren.
- Overweeg extra ketting te steken. Doe dit alleen wanneer de situatie en de beschikbare ruimte dat toelaten.
- Maak de motor klaar voor gebruik. Controleer of hij betrouwbaar kan worden gestart en zorg dat de bediening vrij is. Laat de motor alleen draaien als dit veilig en technisch verantwoord is.
- Beslis of je de ankerplaats moet verlaten. Beoordeel of je veilig kunt vertrekken en of de route naar open water vrij is van rotsen, ondiepten en andere gevaren. Vertrek tijdig als blijven liggen gevaarlijker wordt dan wegvaren.
- Bereid de bemanning voor op vertrek. Wijs taken toe, trek indien nodig reddingsvesten aan en zorg dat iedereen weet wat hij moet doen.
De belangrijkste les
Ga nooit slapen met de gedachte dat een ankerplaats vanzelf veilig blijft. Een veilige nacht voor anker vereist een goede voorbereiding, een voortdurende opvolging van de omstandigheden en tijdig handelen wanneer het weer verslechtert.
Wanneer de wind toeneemt, de deining binnenloopt of het anker begint te krabben, kan uitstel fataal zijn. Beslis tijdig of je veilig kunt blijven liggen of de ankerplaats moet verlaten. Zodra een jacht dicht bij een rotsachtige kust in zwaar weer terechtkomt, kunnen de mogelijkheden om de situatie nog te redden bijzonder snel verdwijnen.
Alhoewel varen met een zeil- of motorjacht een redelijk veilige sport is, is elk ongeval er eentje teveel .
Lees ook ons artikel over :
Opmerkingen of vragen hierover mail mij op nautinstruct@gmail.com
Ben je tevreden over dit artikel ?
Laat het weten op Google in een review, klik hier
