Het dodelijke ongeval met een snelle RIB: het onderzoeksverslag van de MAIB

Op 5 mei 2013 werd een gezin tijdens een vaartocht met een snelle RIB (Rigid Inflatable Boat) uit de boot geslingerd. Het ongeval vond plaats op de Camel Estuary, bij Padstow in Cornwall, Verenigd Koninkrijk. De RYA en de MAIB brachten hierover verslag uit.

De RIB was 8 meter lang en uitgerust met een motor van 300 pk. Aan boord bevonden zich zes personen: twee volwassenen en vier kinderen. De boot voer met hoge snelheid toen het ongeval gebeurde.

Nadat de opvarenden overboord waren geslagen, voer de onbestuurde RIB meerdere keren over de drenkelingen heen. De gevolgen waren dramatisch: twee personen kwamen om het leven en twee anderen raakten zwaargewond.

Wat bleek uit het onderzoek van de MAIB?

Uit het volledige onderzoeksverslag van de MAIB kwamen de volgende elementen naar voren:

• De dodemanskoord (kill cord) was niet bevestigd aan de bestuurder.

• De bestuurster was een bocht aan het maken. Haar echtgenoot, die rechts van haar zat, greep plotseling met zijn linkerhand naar de gashendel en gaf vol gas.

• Twee kinderen zaten op de zonnekussens op de boeg van de RIB.

• Beide ouders hadden een opleiding RYA Powerboat Level 2 gevolgd en stonden bekend als voorzichtige bestuurders.

• De echtgenote had ongeveer een uur voor het ongeval wijn gedronken. Uit het onderzoek bleek echter niet dat zij de wettelijke alcohollimiet had overschreden.

De precieze reden waarom de man plotseling vol gas gaf, kon niet met volledige zekerheid worden vastgesteld.

Welke krachten ondervinden de opvarenden?

Tijdens tests stelde de MAIB vast dat de opvarenden op het dek van een snelvarende RIB voortdurend aan aanzienlijke versnellingen werden blootgesteld. Er werden krachten van ongeveer 2 g gemeten, met regelmatige pieken tussen 6 en 10 g. Tijdens de proeven werden zelfs pieken tot 20 g geregistreerd.

Ter vergelijking: bij een versnelling van 6 g ondervindt het lichaam een versnelling die overeenkomt met zesmaal de zwaartekracht. De gevolgen voor het lichaam zijn afhankelijk van onder meer de duur, de richting en de omstandigheden waarin deze krachten optreden. Een dergelijke belasting kan ernstig letsel veroorzaken.

Welke lessen kunnen we hieruit trekken?

1. Bevestig altijd de dodemanskoord

De dodemanskoord moet altijd correct verbonden zijn met de bestuurder en met de daarvoor bestemde aansluiting van de motor.

Bij een wissel van bestuurder moet de boot eerst veilig tot stilstand worden gebracht en moet de voortstuwing worden uitgeschakeld. Schakel de motor uit wanneer dat veilig en praktisch mogelijk is. De nieuwe bestuurder moet de dodemanskoord correct bevestigen voordat de vaartocht wordt hervat.

Controleer ook regelmatig of de dodemansschakelaar en de koord correct functioneren, volgens de instructies van de fabrikant.

2. Laat passagiers op de voorziene zitplaatsen plaatsnemen

Passagiers moeten tijdens het varen op de daarvoor bestemde zitplaatsen blijven zitten en zich stevig kunnen vasthouden.

Laat niemand op de boeg zitten wanneer de RIB met hoge snelheid vaart. Bij een onverwachte beweging, een scherpe bocht of een golfslag kunnen passagiers gemakkelijk hun evenwicht verliezen en overboord worden geslingerd.

3. Communiceer voortdurend met de passagiers

De bestuurder moet de passagiers informeren over geplande manoeuvres en snelheidsveranderingen, zoals draaien, versnellen, vertragen of stoppen. Passagiers moeten weten wat ze kunnen verwachten en hoe ze zich moeten vasthouden. Bij hoge snelheden kunnen zelfs relatief kleine koers- of snelheidsveranderingen grote gevolgen hebben.  Dit is ook al in België gebeurd met 2 journalisten tijdens een proefvaart (zie Bootmagazine van mei-juni 2013). 

4. Laat de bestuurder zijn werk doen

Een bestuurder die over de nodige kennis en vaardigheden beschikt om een snelle RIB te besturen, moet zich volledig op zijn taak kunnen concentreren.

Het is levensgevaarlijk wanneer een passagier onverwacht ingrijpt op de bediening van de boot. Grijp nooit zonder overleg naar de gashendel of het stuur tijdens het varen. Net zoals bij een auto kan een onverwachte ingreep tot een ernstig ongeval leiden.

5. Vermijd harde landingen op de golven

Wanneer een RIB met hoge snelheid over golven vaart, kunnen harde landingen aanzienlijke krachten op het lichaam uitoefenen. Dit kan leiden tot letsels aan de rug en de nek, maar ook tot andere ernstige verwondingen.

De bestuurder moet zijn snelheid aanpassen aan de golfhoogte, de golfperiode en de vaarrichting. Een veilige snelheid is niet alleen afhankelijk van het motorvermogen, maar vooral van de omstandigheden en de controle over de boot.

6. Zorg voor een correcte trim

Een slecht getrimde RIB kan moeilijker bestuurbaar worden en instabiel gedrag vertonen. Afhankelijk van de omstandigheden kan dit het risico op verlies van controle, uitbreken of omslaan vergroten.

De bestuurder moet de trim aanpassen aan de snelheid, de belading en de toestand van het water, rekening houdend met de voorschriften van de fabrikant.

7. Volg een degelijke praktijkopleiding

Een snelle motorboot besturen vereist specifieke vaardigheden en kennis. Een opleiding zoals RYA Powerboat Level 2 biedt een belangrijke praktische basis voor het veilig besturen van een motorboot.

Een opleiding van minstens twee dagen kan een nuttige basis vormen, maar de benodigde opleiding en ervaring hangen af van het type boot, het motorvermogen en de omstandigheden waarin men vaart. Ook na de opleiding blijft regelmatige praktijkervaring noodzakelijk.

8. Draag permanent een geschikt reddingsvest

Bij het varen met een snelle RIB is het permanent dragen van een geschikt reddingsvest essentieel. Kies een reddingsvest dat geschikt is voor de omstandigheden en correct past bij de drager.

Controleer ook regelmatig de staat van het reddingsvest en de werking van de eventuele automatische opblaasfunctie.

De verantwoordelijkheid van de schipper

De schipper, zowel in de pleziervaart als in de beroepsvaart, draagt een belangrijke verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het schip en de opvarenden. Bij een ernstig ongeval kunnen de beslissingen van de schipper en de naleving van de veiligheidsvoorschriften grondig worden onderzocht.

Het MAIB-onderzoek toont bovendien aan dat een dodelijk ongeval aanleiding kan geven tot een uitgebreid onderzoek naar de omstandigheden en de mogelijke betrokkenheid van verschillende partijen, waaronder de eigenaar, de verkoper, de opleidingsinstelling en de fabrikant.

Een ongeval kan dus niet alleen ernstige persoonlijke gevolgen hebben, maar ook belangrijke juridische en professionele consequenties.

Een vaaropleiding is geen overbodige luxe

Ook voor kleine sportboten en RIB's is een degelijke vaaropleiding bijzonder belangrijk. Een opleiding zoals RYA Powerboat Level 2 helpt bestuurders om hun boot beter te beheersen, risico's tijdig te herkennen en gepast te reageren op onverwachte situaties.

Een krachtige motor en een snelle boot vragen niet alleen om stuurvaardigheid, maar ook om inzicht in de beperkingen van de boot en de fysieke krachten waaraan de opvarenden worden blootgesteld.  Ook voor kleine sportboten en Rib's is een vaaropleiding zoals de RYA Power boot Level 2  volgen geen overbodige luxe.

Het persoonlijke verhaal achter het ongeval

Drie jaar na het tragische ongeval vertelde Victoria Milligan over wat er was gebeurd en hoe zij met de gevolgen moest leren leven. Ze verloor haar dochtertje en haar echtgenoot en verloor zelf een been.

Haar verhaal maakt op indringende wijze duidelijk dat de gevolgen van een ongeval met een snelle motorboot veel verder reiken dan het moment waarop het misgaat.

Het is absoluut de moeite waard om haar verhaal te bekijken. Bekijk de video: Time Is Precious – Victoria Milligan

 Auteur Eddy Coenen - wie ben ik ?