Berging op zee: wat kan het je kosten?

Als je met je pleziervaartuig of beroepsvaartuig in nood verkeert, kan de persoon of het schip dat je te hulp komt, onder bepaalde omstandigheden aanspraak maken op een bergingsloon. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer je schip wordt gesleept, wanneer er assistentie wordt verleend of wanneer een andere vorm van hulp wordt geboden om je schip en de eventuele lading te redden.

In dat geval kan de internationale regelgeving inzake berging op zee van toepassing zijn. Het bergingsloon kan aanzienlijk oplopen en in uitzonderlijke gevallen zelfs meer dan de helft van de waarde van je schip en de geredde inhoud bedragen.

Wat kan berging kosten?

De hoogte van het bergingsloon wordt onder meer bepaald door:

• de waarde van het schip en de andere goederen die in veiligheid werden gebracht;

• de risico's die de berger heeft genomen;

• de inspanningen die werden geleverd, zowel door de ingezette bemanning als met het gebruikte materieel;

• het resultaat van de bergingsoperatie en de mate waarin gevaar en schade werden voorkomen.

Wanneer is er sprake van berging en wanneer van slepen?

Niet elke hulpverlening op het water is automatisch een bergingsoperatie. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen gewone sleepdiensten en berging.

Bij een gewone sleepdienst wordt een schip bijvoorbeeld tegen een afgesproken vergoeding naar een andere locatie gesleept. Bij berging gaat het om hulp aan een schip of andere goederen die in gevaar verkeren, met de bedoeling die in veiligheid te brengen.

Of er juridisch sprake is van berging, hangt af van de concrete omstandigheden. Het feit dat de schipper nog controle heeft over zijn schip, betekent op zichzelf niet dat er geen sprake kan zijn van berging.

Bij een geschil zal moeten worden beoordeeld of aan de voorwaarden voor berging is voldaan. De omstandigheden van de hulpverlening, het gevaar waarin het schip verkeerde en de geleverde inspanningen spelen daarbij een belangrijke rol.

Hoe voorkom je onaangename financiële verrassingen?

Als je hulp nodig hebt, is het verstandig om vooraf duidelijke afspraken over de vergoeding te maken. Vraag uitdrukkelijk of het om een gewone sleepdienst of om een bergingsoperatie gaat.

Is het door de dringendheid of de complexiteit van de situatie niet mogelijk om vooraf een prijs af te spreken? Dan kan een beroep worden gedaan op de Lloyd's Open Form  (LOF), een internationaal gebruikt standaardcontract voor berging op zee. 

Het LOF-contract werd ontwikkeld door Lloyd's en maakt het mogelijk om snel een bergingsoperatie overeen te komen zonder vooraf een definitief bedrag vast te leggen. De vergoeding wordt achteraf bepaald volgens de toepasselijke regels en de omstandigheden van de berging.

Het Lloyd's Open Form contract ontwikkeld door Lloyd's of London is een internationale overeenkomst voor de eenmaking van sommige regels inzake bijstand en berging op zee. Deze overeenkomst  werd van kracht in  1996 en ondertekend door  bijna twintig partijen. (reders, kapiteins, bergingsmaatschappijen, verzekeringsmaatschappijen, overheden, enz )

Belangrijkste kenmerken van de Lloyd's Open Form

• No cure – no pay: als de bergingsoperatie geen nuttig resultaat oplevert, is in beginsel geen bergingsloon verschuldigd. Er kunnen wel uitzonderingen of bijzondere vergoedingsregelingen gelden.

• Geen vooraf vastgelegde bergingsvergoeding: de vergoeding wordt niet vooraf als een vast bedrag overeengekomen.

• Berging op zee: het contract wordt gebruikt voor bergingsoperaties op zee en kan, afhankelijk van de omstandigheden en de toepasselijke regels, ook betrekking hebben op andere bevaarbare wateren.

Reddingsdiensten

Veel landen beschikken over vrijwillige  reddingsorganisaties die hulp verlenen aan schepen en bemanningen in nood. Voorbeelden zijn de RNLI in het Verenigd Koninkrijk, de KNRM in Nederland, de SNSM in Frankrijk en de VBZR in België.

Deze organisaties geven uiteraard prioriteit aan het redden van mensenlevens. Waar mogelijk proberen ze ook het schip en de andere goederen te redden.

De voorwaarden en eventuele kosten verschillen per organisatie. Sommige werken met vrijwillige bijdragen, lidmaatschappen of beperkte vergoedingen. Ga er echter niet automatisch van uit dat elke tussenkomst gratis is of dat er nooit een bergingsvergoeding kan worden gevraagd.

Hoe behoud je zoveel mogelijk controle over de hulpverlening?

Wanneer je hulp nodig hebt, is het belangrijk om duidelijk te communiceren en de aard van de hulpverlening zo goed mogelijk vast te leggen. Zolang het veilig en praktisch mogelijk is, kun je de volgende maatregelen nemen:

• Gebruik je eigen sleeplijn als dat veilig en geschikt is voor de omstandigheden en de krachten die op de lijn kunnen komen.

• Blijf aan boord als dat veilig kan en geef duidelijke informatie en instructies over de toestand van je schip.

• Maak afspraken over de sleep. Bespreek, indien mogelijk, de snelheid, de bestemming en de wijze waarop er gesleept zal worden.

• Houd een logboek bij. Noteer de gebeurtenissen, de omstandigheden, de gegeven instructies en de afspraken over de vergoeding.

• Communiceer via de VHF. Gebruik het juiste kanaal voor de communicatie en de geldende radioprocedures. Kanaal 16 is bestemd voor nood-, spoed- en veiligheidsverkeer en het oproepen; schakel voor verdere communicatie zo nodig over naar een geschikt werkkanaal.

Deze maatregelen kunnen helpen om achteraf duidelijkheid te scheppen over wat er precies is gebeurd en welke hulp werd verleend.

Belangrijk: probeer nooit de controle over een schip te behouden ten koste van de veiligheid van jezelf of je bemanning. Als de omstandigheden vereisen dat je de hulpverlener de nodige vrijheid geeft om een bergingsoperatie uit te voeren, primeert de veiligheid altijd.

Een goede voorbereiding, duidelijke afspraken en een correcte registratie van de gebeurtenissen kunnen veel discussies achteraf voorkomen. Bij twijfel over de voorwaarden of de mogelijke kosten is het verstandig om zo snel mogelijk contact op te nemen met je verzekeraar.